Wiewiórka pospolita – wprowadzenie
Wiewiórka pospolita (Sciurus vulgaris) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych gryzoni, który należy do rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). Gatunek ten występuje na terenie Europy i Azji, a jego obecność można zauważyć w parkach, lasach liściastych oraz iglastych. Dzięki swojej charakterystycznej budowie ciała oraz zmiennemu ubarwieniu, wiewiórka pospolita stała się symbolem dzikiej przyrody w wielu krajach. W artykule tym przyjrzymy się bliżej jej systematyce, budowie ciała, ekologii, trybowi życia, procesowi rozrodu oraz zagrożeniom, przed którymi stoi ten gatunek.
Systematyka i podgatunki
Wiewiórka pospolita należy do rodziny wiewiórkowatych, w której wyróżnia się wiele podgatunków. Różnice w barwie futra oraz morfologii doprowadziły do wyodrębnienia aż 23 podgatunków tego gatunku. Na przykład, S. v. alpinus występuje w Europie Południowej, podczas gdy S. v. altaicus zamieszkuje góry południowej Syberii. Inne podgatunki, takie jak S. v. leucourus, można spotkać na Wyspach Brytyjskich, a S. v. orientis na Hokkaido. Każdy z tych podgatunków charakteryzuje się specyficznymi cechami dostosowanymi do lokalnych warunków środowiskowych.
Różnorodność ubarwienia
W przypadku wiewiórek pospolitych występuje znaczna różnorodność ubarwienia futra. Można zaobserwować dwie główne odmiany: jedna z rudo-brązowym grzbietem i szarymi bokami oraz białą częścią brzuszną, a druga o ciemnobrązowym grzbiecie i białym brzuchu. Ciekawostką jest to, że różne odmiany kolorystyczne mogą występować u rodzeństwa z jednego miotu. Zmiana futra na gęstsze i szare następuje jesienią, a na bardziej lekkie i kolorowe – wiosną.
Budowa ciała
Wiewiórka pospolita osiąga długość ciała od 20 do 24 cm, a długość ogona wynosi od 17 do 20 cm. Jej masa ciała oscyluje między 200 a 300 gramami. Warto zwrócić uwagę na długie uszy zakończone kitkami oraz na unikalną budowę nóg – przednie łapy mają tylko cztery palce. Średnia długość czaszki różni się w zależności od regionu występowania: osobniki z Irlandii mają średnio 49,2 mm długości czaszki, podczas gdy osobniki z Hiszpanii osiągają 50,4 mm.
Cechy anatomiczne
Ponadto wiewiórki pospolite posiadają niskie korony zębowe, które są przystosowane do ich diety opartej głównie na nasionach i orzechach. Ich ogon jest pokryty włosem rozmieszczonym w dwóch pasmach i pełni ważną rolę w utrzymaniu równowagi podczas skoków pomiędzy gałęziami drzew.
Ekologia i dieta
Wiewiórka pospolita prowadzi dzienny tryb życia i jest aktywna głównie rano oraz po południu. Jej dieta jest bardzo zróżnicowana – składa się głównie z nasion (szyszek, bukwi, żołędzi), pączków drzew oraz owoców. Oprócz tego wiewiórki mogą również spożywać owady oraz niewielkie ptaki. W zimie przeciętnie konsumują około 35 g pokarmu dziennie, a latem ta ilość wzrasta do około 80 g dziennie.
Interakcje z innymi gatunkami
W przyrodzie wiewiórki pospolite padają ofiarą różnych drapieżników, takich jak kuny czy ptaki drapieżne. W ich mieszkaniach mogą żyć nużeńce, co świadczy o ich ekosystemowych interakcjach.
Tryb życia
Wiewiórka pospolita zamieszkuje dziuple drzew oraz gniazda ptaków, które dodatkowo wyścieła porostami i mchami dla zwiększenia komfortu. Gniazda buduje zwykle wysoko w koronach drzew z trawy i drobnych gałązek. Choć nie zapadają w sen zimowy, ograniczają swoje aktywności do minimum w mroźne dni.
Samotny tryb życia
Wiewiórki prowadzą samotniczy tryb życia i rzadko tworzą pary. Ich brak terytorialności sprawia, że mogą współistnieć w tym samym środowisku bez większych konfliktów.
Rozród
Ciąża u samic trwa od 38 do 39 dni i kończy się narodzinami od 3 do 7 młodych. Młode rodzą się nagie i ślepe; otwierają oczy dopiero po około 30 dniach życia. Po około dziesięciu tygodniach osiągają samodzielność. W ciągu roku samice mogą mieć od jednego do trzech miotów głównie pomiędzy wczesną wiosną a latem.
Dojrzałość płciowa
Wiewórki pospolite osiągają dojrzałość płciową zazwyczaj w wieku jednego roku. Ich średnia długość życia wynosi od dwóch do czterech lat na wolności; jednakże niektóre osobniki mogą żyć nawet siedem lat lub dłużej w niewoli.
Występowanie i ochrona
Gatunek ten jest szeroko rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Azji, szczególnie na terenach leśnych. W Polsce można go spotkać praktycznie wszędzie – od parków miejskich po gęste lasy liściaste i iglaste.
Zagrożenia dla gatunku
Mimo że w przeszłości w Polsce podlegała ochronie ścisłej od 2011 roku, a następnie częściowej od 2014 roku, to jednak jej populacja
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).