Muzeum Historii Komputerów i Informatyki
Muzeum Historii Komputerów i Informatyki, które powstało w Katowicach w grudniu 2012 roku, było jednym z nielicznych miejsc w Polsce, które poświęciło się dokumentowaniu i prezentowaniu historii komputerów oraz informatyki. Z chwilą swojego otwarcia muzeum miało na celu nie tylko edukację, ale także promocję wiedzy na temat rozwoju technologii komputerowej. Niestety, po ponad dekadzie działalności, muzeum zakończyło swoją misję 30 września 2025 roku, przenosząc swoje zbiory do Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie.
Historia powstania muzeum
Początkowo Muzeum Historii Komputerów i Informatyki miało swoje siedziby w różnych lokalizacjach. Rozpoczęło działalność w budynku Wyższej Szkoły Mechatroniki, gdzie prezentowało swoje zbiory. W 2014 roku muzeum przeniosło się na pl. Oddziałów Młodzieży Powstańczej, a dwa lata później otwarto stałą ekspozycję w budynku instytucji kultury „Katowice – Miasto Ogrodów”. W tym miejscu zorganizowano bogatą wystawę, która ukazywała rozwój technologii informatycznej na przestrzeni lat.
Ekspozycja stała
25 października 2016 roku muzeum otworzyło stałą ekspozycję, która przyciągnęła wielu miłośników technologii oraz historii. Wystawa przedstawiała różnorodne aspekty rozwoju dziedziny IT, ukazując zarówno globalne osiągnięcia, jak i dorobek polskich producentów sprzętu komputerowego. Ekspozycja była interaktywna, co umożliwiało zwiedzającym bezpośrednie zapoznanie się z historią komputerów poprzez interakcję z eksponatami.
Unikalne eksponaty
Wśród wyjątkowych eksponatów znalazł się komputer ODRA z jednostką centralną 1305 oraz wiele innych urządzeń z różnych epok rozwoju informatyki. Muzeum dysponowało również ponad 240 interaktywnymi stanowiskami, co czyniło je miejscem wyjątkowym na mapie polskich muzeów. Zwiedzający mogli zobaczyć komputery takie jak Elwro 800 junior czy DEC PDP-8, a także zapoznać się z ewolucją nośników pamięci przez ostatnie dekady.
Odtwarzanie systemów ODRA
Muzeum Historii Komputerów i Informatyki było jedyną placówką w Polsce, która zajmowała się odtwarzaniem i uruchamianiem systemów komputerowych z serii ODRA 1305. Prace te prowadził inżynier Romuald Jakóbiec w ramach projektu „Operacja Thanasis”. W dniu 26 kwietnia 2019 roku udało się uruchomić program zarządzający EXEC na jednostce centralnej o numerze seryjnym 384, co stanowiło duży sukces dla zespołu muzealnego oraz entuzjastów technologii komputerowej.
Międzynarodowa współpraca
W 2018 roku muzeum nawiązało współpracę z The National Museum of Computing w Wielkiej Brytanii. Dzięki tej współpracy można było prowadzić dalsze prace dotyczące oprogramowania dla komputerów ODRA 1305, co wzbogaciło zasoby muzealne oraz umożliwiło rozwój wiedzy na temat starych systemów komputerowych.
Zbiory muzealne
Zbiory Muzeum Historii Komputerów i Informatyki składały się z eksponatów pozyskanych zarówno poprzez zakupy własne, jak i darowizny od osób prywatnych oraz instytucji. Wśród darczyńców znajdowały się firmy takie jak CPU Service sp. z o.o., Kroll Ontrack czy IBM Serwis. Kolekcja była podzielona na trzy główne epoki czasowe: lata 60.–70., lata 80. oraz lata 90., co pozwalało na lepsze zrozumienie ewolucji technologii komputerowej w Polsce i na świecie.
Muzeum Nośników Danych
Warto wspomnieć o Muzeum Nośników Danych, które zostało otwarte podczas targów EXPO 2004 w Katowicach. Pomysłodawcą tego projektu był Marcin Musil, który zbierał eksponaty związane z nośnikami danych. Po zakończeniu targów wystawa była prezentowana w Muzeum Śląskim oraz w wielu uczelniach technicznych w Polsce. Ostatecznie zgromadzone zbiory trafiły do Muzeum Historii Komputerów i Informatyki, wzbogacając jego ofertę.
Ostatnie dni muzeum
Pomimo licznych sukcesów i zaangażowania ze strony zespołu muzealnego, Muzeum Historii Komputerów i Informatyki zakończyło swoją działalność we wrześniu 2025 roku. Ostatnim dniem otwarcia był 30 września tego samego roku. Po zamknięciu placówki wszystkie zbiory zostały przeniesione do Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie, gdzie będą miały szansę kontynuować swoją misję edukacyjną.
Pamięć o muzeum
Zamknięcie muzeum było smutnym wydarzeniem dla miłośników historii informatyki oraz technologii komputerowej w Polsce. Krzysztof Chwałowski, pomysłodawca i jeden z założycieli muzeum, zmarł kilka miesięcy przed zamknięciem placówki. Pomimo zakończenia działalności Muzeum Historii Komputerów i Informatyki pozostawiło po sobie trwały ślad w świadomości społecznej oraz edukacyjnej.
Zakończenie
Muzeum Historii Komputerów i Informatyki było ważnym miejscem na mapie Katowic oraz całej Polski. Jego misja polegająca na dokumentowaniu historii informatyki oraz promowaniu wiedzy o technologii komputerowej przyciągała rzesze zwiedzających przez wiele lat. Choć muzeum zakończyło swoją działalność, jego unikalne zbiory oraz edukacyjne inicjatywy będą kontynuowane w nowym miejscu, co daje nadzieję na to, że pamięć o tym wyjątkowym miejscu przetrwa jeszcze długi czas.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).